IELTS A-Z Speaking: Bí quyết đạt điểm cao ở 3 phần thi nói

Kỳ thi Speaking IELTS kéo dài 11–14 phút nhưng lại quyết định rất nhiều đến band điểm cuối cùng của các bạn. Khác với Reading hay Listening có thể làm từ từ, Speaking đòi hỏi các bạn phải nói trôi chảy, sử dụng từ vựng phong phú và ngữ pháp đa dạng ngay tức thì—không có thời gian để sửa chữa. Vì vậy, mình muốn hôm nay cùng các bạn "phá code" Speaking thành ba phần cụ thể, hiểu rõ những lỗi thường gặp, và áp dụng chiến lược từng bước để chinh phục band điểm mục tiêu.
Part 1: Làm sao để nói tự nhiên khi trả lời các câu hỏi cá nhân?
Phần thi là gì? Part 1 kéo dài 4–5 phút, thí sinh phải trả lời các câu hỏi về những chủ đề quen thuộc như sở thích, gia đình, công việc, hoặc sở thích cá nhân. Ví dụ: "Tell me about your hometown" hay "What's your favorite hobby?". Đây là phần "khởi động" của bài thi, nhưng nó rất quan trọng để giám khảo đánh giá mức độ thoải mái của các bạn khi giao tiếp tiếng Anh.
Lỗi thường gặp: Hầu hết học viên ở Việt Nam hay trả lời quá ngắn gọn—chỉ 1–2 câu "Yes, I like it" hay "No, I don't"—rồi im lặng chờ câu tiếp theo. Hoặc ngược lại, người khác lại "vẽ" thêm những thông tin không liên quan, lập lại từ nhiều lần, và phát âm không rõ ràng.
Chiến lược từng bước: Hãy nhớ công thức ARR (Answer – Reason – Reason hoặc Related detail): trả lời câu hỏi trực tiếp, sau đó giải thích tại sao hoặc thêm chi tiết liên quan. Ví dụ, nếu được hỏi "Do you enjoy cooking?", thay vì nói "Yes, I do", hãy mở rộng: "Yes, I quite enjoy cooking, especially on weekends. I find it very relaxing because I can experiment with new flavors and recipes. Plus, I love seeing my family enjoy the food I prepare." Mỗi câu trả lời nên dài khoảng 3–4 câu, cho thấy bạn có khả năng duy trì cuộc trò chuyện.
Ví dụ thực tế từ đề Cambridge: Thí sinh được hỏi "What subjects did you enjoy studying at school?" Trả lời tốt: "I really enjoyed studying Mathematics and Physics because they challenged me intellectually. I particularly liked solving complex problems and understanding how things work in the real world. However, I wasn't as keen on subjects like History, which required a lot of memorization." Lưu ý cách dùng linking words (because, particularly, however) để nối ý tưởng một cách mượt mà—điều này giúp giám khảo nhận thấy sự liên kết logic trong suy nghĩ của bạn.
Bài tập tự luyện: Hãy ghi âm lại câu trả lời của bạn với 10 chủ đề Part 1 phổ biến (gia đình, công việc, sở thích, du lịch…). Mỗi câu trả lời cần đạt 30–45 giây. Nghe lại và kiểm tra: Tôi có nói đủ dài không? Có dùng linking words không? Phát âm rõ ràng chưa?
Part 2: Chiến lược để nói liền 1–2 phút mà không "câm"
Phần thi là gì? Part 2 là bài monologue (nói một mình), bạn có 1 phút để chuẩn bị, sau đó nói trong 1–2 phút về một chủ đề ghi trên thẻ. Chủ đề có thể là "Describe a person who has influenced you" hay "Describe an interesting place you visited". Giám khảo không gián đoạn bạn, chỉ lắng nghe và ghi chú.
Lỗi thường gặp: Nhiều thí sinh dùng 1 phút chuẩn bị để luyện phát âm hoặc "học thuộc" bài sẵn. Kết quả, họ nói giống như "máy hát" bé xíu, thiếu tự nhiên. Hoặc lợi dụng thẻ để viết từng câu hoàn chỉnh, rồi đọc như đọc sách, khiến phát âm bị cứng nhắc. Ngoài ra, nhiều người nói không đủ thời gian hoặc kết thúc quá sớm vì không biết phát triển ý tưởng.
Chiến lược từng bước: Mình gợi ý cách dùng framework PREP trong 1 phút chuẩn bị: Person/Place/Thing (ai/cái gì), Reason (tại sao bạn chọn cái này), Example (ví dụ cụ thể), Personal feelings (cảm xúc của bạn). Chỉ ghi từ khóa trên giấy—không viết câu hoàn chỉnh. Ví dụ, nếu chủ đề là "Describe your favorite food", giấy nháp có thể ghi: "Phở – Vietnamese dish – smell amazing – Saturday mornings with family – makes me happy". Khi nói, hãy phát triển từ những từ khóa này thành câu đầy đủ, tự nhiên.
Ví dụ từ đề thực tế: Chủ đề: "Describe a skill you would like to learn in the future." Câu trả lời tốt: "I'd really like to learn programming, specifically Python. The reason is I think it's becoming increasingly important in today's digital world, and I believe it would open up more career opportunities for me. I often spend time watching online tutorials, but I haven't had the chance to practice consistently yet. Learning to code would make me feel more confident in applying for tech-related jobs, and honestly, I find it quite satisfying to create something from scratch." Lưu ý: thí sinh dùng đa dạng cấu trúc câu (would like to, I think, I believe, I find), thêm examples thực tế, và thể hiện cảm xúc (feeling confident, satisfying).
Bài tập tự luyện: Tìm 5 chủ đề Part 2 trên thư viện IELTS online, dành 1 phút chuẩn bị (chỉ viết từ khóa), rồi nói 1.5–2 phút. Ghi âm lại. Nghe và đếm xem bạn nói được bao nhiêu từ, kiểm tra sự lưu loát và sự tự nhiên.
Part 3: Cách thảo luận sâu sắc mà vẫn sáng suốt
Phần thi là gì? Part 3 kéo dài 4–5 phút, là cuộc trò chuyện hai chiều giữa bạn và giám khảo. Các câu hỏi thường sâu hơn Part 1, đòi hỏi bạn thể hiện ý kiến, phân tích, so sánh hoặc đề xuất ý tưởng. Ví dụ: "In what ways do you think technology has changed education?" hay "Do you agree that remote work is better than office work?". Đây là phần khó nhất vì bạn phải suy nghĩ nhanh, dùng từ vựng chuyên môn, và tránh lặp lại từ.
Lỗi thường gặp: Học viên Việt Nam thường "quá tự tin" với Part 3 vì nghĩ nó chỉ là cuộc trò chuyện thường ngày. Nhưng thực tế, giám khảo kỳ vọng ngôn ngữ phức tạp hơn—lập luận logic, từ vựng học thuật, cụm từ ghép (collocations), và cách dùng hedging (cách nói để giảm nhẹ/nuôi nhu cầu).
Chiến lược từng bước: Khi trả lời, hãy dùng mẫu "Thesis + Evidence + Analysis" (luận điểm + bằng chứng + phân tích). Không nên trả lời "Yes" hay "No" thẳng—hãy dùng hedging language như "I'd argue that...", "It's arguably...", "To some extent...", "I tend to believe...". Điều này cho thấy bạn suy nghĩ từ nhiều góc độ, không tuyệt đối. Ví dụ, câu hỏi: "Do you think universities will disappear in the future?" Thay vì "No, they won't", hãy nói: "I'd argue that universities won't disappear entirely, but their role will likely change significantly. On one hand, online learning has made education more accessible. On the other hand, universities offer networking opportunities and hands-on experience that are difficult to replicate virtually. So, I tend to believe they'll evolve rather than vanish."
Ví dụ chữa lỗi từ học viên thực tế: Câu hỏi: "Should governments invest more in public transportation?" Câu trả lời trước (Band 5.5): "Yes, I think yes. Public transportation is important because many people need to go to work. If the government makes it better, people can save money and the environment is cleaner. So I agree with this idea." Vấn đề: lặp lại từ (yes, think, important), cấu trúc đơn giản, không có ví dụ cụ thể. Câu trả lời sau (Band 7.0): "I strongly agree with this perspective. Investing in public transportation brings multiple benefits—it reduces traffic congestion, lowers carbon emissions, and makes urban mobility more equitable for lower-income families who can't afford private vehicles. Moreover, cities like Singapore have demonstrated how efficient public transport systems boost economic productivity. However, I'd acknowledge that this requires substantial upfront investment, so perhaps a phased approach would be more realistic for developing economies." Lưu ý: dùng linking words (Moreover, However), từ vựng học thuật (equitable, boost, phased approach), ví dụ cụ thể (Singapore), hedging (Perhaps, would be).
Bài tập tự luyện: Làm 5 cuộc thi thử Speaking Part 3 online hoặc với bạn cùng học. Ghi âm, nghe lại, và kiểm tra: Tôi có dùng hedging language không? Có ví dụ cụ thể không? Từ vựng của tôi có "lặp lại" không?
Thời gian luyện cần thiết: Để đạt band 6.5–7.0 ở Speaking, bạn cần luyện tập ít nhất 8–10 tuần, mỗi tuần 3–4 buổi × 30 phút. Nếu mục tiêu là band 5.5, có thể rút ngắn xuống 5–6 tuần.
Speaking không phải phần thi có thể "cram" (ôn tập cuối cùng) được—nó đòi hỏi luyện tập đều đặn, ghi âm tự kiểm tra, và làm quen với áp lực tâm lý khi nói với người lạ. Hãy bắt đầu hôm nay, và nhớ rằng lỗi là cơ hội để học tập.
IELTS A-Z Reading & Listening: Kỹ thuật Scanning, Skimming tránh câu Not Given

Scanning và skimming là hai kỹ thuật đọc cơ bản mà mình cần thành thạo ngay từ đầu khi chuẩn bị IELTS. Không hiểu rõ chúng, các bạn sẽ dễ bị mất điểm ở những câu True/False/Not Given (đúng/sai/chưa rõ), hoặc mất thời gian quý báu không kịp hoàn thành bài thi.
Scanning là gì? Khi nào dùng?
Scanning nghĩa là quét nhanh để tìm kiếm một thông tin cụ thể. Thay vì đọc từng từ, bạn sẽ sử dụng mắt để tìm keyword (từ khóa chính) trong bài. Ví dụ, đề bài yêu cầu "Tìm năm sinh của nhà khoa học Marie Curie", bạn không cần đọc cả đoạn—chỉ cần quét tìm tên "Marie Curie" hoặc con số năm là đủ.
Khi nào dùng scanning?
- Bài dạng Multiple Choice, Short Answer (trả lời ngắn)
- Matching (ghép cặp) hoặc True/False/Not Given
- Bất cứ lúc nào cần tìm thông tin chi tiết, cụ thể trong bài
Ví dụ từ Cambridge IELTS: Bài Reading nói về lịch sử hàng không. Đề yêu cầu "In what year did the Wright Brothers make their first flight?" (Anh em Wright bay lần đầu tiên vào năm nào?). Bạn chỉ cần quét bài để tìm "Wright Brothers" rồi xác định con số năm gần đó—không cần hiểu toàn bộ đoạn.
Skimming là gì? Khi nào dùng?
Skimming có nghĩa đọc lướt nhanh để nắm ý chính của bài. Đây không phải quét tìm từ khóa cụ thể, mà là hiểu được cái gì mà bài đang nói, cấu trúc logic của nó như thế nào.
Khi nào dùng skimming?
- Lần đầu tiên đọc bài—để biết bài viết về cái gì
- Heading Matching (ghép tiêu đề)
- Hiểu được main idea của mỗi đoạn trước khi tìm chi tiết
Ví dụ: Bài Reading về "Climate Change and Agriculture" (Biến đổi khí hậu và nông nghiệp). Skimming giúp bạn nhanh chóng hiểu: bài nói về tác động của biến đổi khí hậu, đề xuất giải pháp gì. Từ đó, khi gặp câu hỏi cụ thể (scanning), bạn đã biết phần cần tìm nằm ở đâu.
Lỗi thường gặp khi luyện tập
Lỗi 1: Quét quá nhanh, bỏ sót thông tin quan trọng
Một học viên từng quét bài chỉ trong 10 giây vì muốn "nhanh". Kết quả là bị trả lời sai 3 câu vì không thấy từ phủ định "not" hoặc "no" gần keyword.
Lỗi 2: Skimming mà quên đọc thêm từng chút khi cần
Skimming chỉ để nắm tổng quát. Khi cần trả lời chi tiết (đặc biệt câu Not Given), phải quay lại đọc cẩn thận từng câu.
Lỗi 3: Nhầm lẫn Not Given với False
Đây là lỗi khiến nhiều bạn mất điểm. Not Given không phải "sai" mà là "bài không có thông tin để xác định đúng hay sai". Ví dụ:
- Bài nói: "The new café opened in 2020." (Quán cà phê mới khai trương năm 2020)
- Câu hỏi: "The café's owner is a graduate from Oxford University."
- Trả lời: Not Given (vì bài không đề cập chủ đề này)
Chiến lược scanning + skimming từng bước
Bước 1: Đọc câu hỏi trước—tìm keyword
Xác định từ khóa chính trong câu hỏi (danh từ, động từ quan trọng). Ví dụ câu "When did Amazon's customer base reach 100 million?" → keyword là "Amazon", "customer base", "100 million".
Bước 2: Skimming nhanh bài đọc
Đọc lướt tiêu đề, dòng đầu mỗi đoạn, để hiểu bài nói gì. Mất 30-45 giây là đủ.
Bước 3: Scanning để tìm vị trí câu trả lời
Dùng keyword để quét bài. Khi tìm thấy, đọc kỹ 2-3 câu xung quanh để hiểu bối cảnh đầy đủ.
Bước 4: Với câu True/False/Not Given—rất cẩn thận
Đọc cả câu hỏi lẫn bài viết với chú ý đến từ phủ định, dấu hiệu so sánh. Nếu bài không có thông tin để trả lời (dù có keyword), thì đó là Not Given.
Ví dụ thực tế từ đề Cambridge
Bài tập dựa trên Cambridge IELTS Test 14:
Đoạn bài: "The Great Barrier Reef is home to over 1,500 fish species. Climate change has led to coral bleaching events, with the most severe occurring in 2016 and 2017."
Câu hỏi: "Coral bleaching has affected the Great Barrier Reef due to global warming."
Trả lời: True (bài nói rõ climate change → coral bleaching)
Câu khác: "The Great Barrier Reef is protected by international law."
Trả lời: Not Given (bài chỉ nói về coral bleaching, không đề cập luật pháp)
Bài tập tự luyện
Để nắm vững hai kỹ thuật này, bạn cần luyện tập 8-12 tuần với đề thực tế. Mỗi tuần nên làm 1-2 bài Reading hoàn chỉnh, chú ý ghi thời gian:
- Lần 1: Làm bình thường, không giới hạn thời gian (để chắc độ chính xác)
- Lần 2: Làm lại cùng bài, tính thời gian, áp dụng scanning + skimming
- Mục tiêu: Hoàn thành 3 bài Reading trong 60 phút với ít nhất 70% câu đúng
Thời gian luyện cần thiết: Nếu mục tiêu band 5.5, khoảng 6-8 tuần. Band 6.5-7.0, cần 10-12 tuần kỹ lưỡng hơn.
Hãy bắt đầu với các bài Reading dễ trước, rồi dần tăng độ khó. Khi làm sai câu Not Given, hãy dừng lại và phân tích tại sao bạn nhầm, để tránh lặp lại lỗi đó.
IELTS A-Z Writing: Cách dùng Coherence, Cohesion và Grammar range tránh câu chung chung

Khi chấm bài Writing IELTS, giáo viên không chỉ đếm từ hay kiểm tra chính tả. Họ đánh giá bạn có nối ý tưởng logic, sử dụng từ liên kết thông minh, và viết câu đa dạng hay không. Ba yếu tố này gọi là Coherence (mạch lạc), Cohesion (liên kết), và Grammar range (đa dạng cấu trúc)—chúng chiếm tới 50% điểm Writing của bạn.
Hôm nay mình sẽ chỉ bạn cách tránh những câu chung chung, mơ hồ mà học sinh hay mắc phải, và biến bài viết của bạn thành "bài chuyên nghiệp" mà giáo viên phải ghi nhận.
Vấn đề thật: Câu chung chung và vô hồn
Mình từng nhận bài học viên ở Hà Nội viết: "Ngày nay, nhiều người sử dụng công nghệ. Đây là một vấn đề quan trọng. Mọi người phải suy nghĩ về nó."
Bài này có 3 lỗi chết người:
- Không nêu rõ cái gì trong "công nghệ"—quá mơ hồ.
- "Đây là vấn đề quan trọng" không chứng minh gì—giáo viên muốn bạn giải thích tại sao nó quan trọng.
- Không có từ nối, câu cứ lơ lửng—Coherence (mạch lạc) kém.
Kết quả? Lexical Resource (từ vựng) và Grammatical Range (cấu trúc) đều bị trừ điểm, vì bạn dùng từ "nhiều", "quan trọng", "phải" quá chung chung.
Chiến lược: Coherence, Cohesion, Grammar range từng bước
Bước 1: Tránh từ chung chung, thay bằng từ cụ thể + giải thích
Thay vì: "Công nghệ rất quan trọng."
Viết: "Artificial intelligence (AI) trong chăm sóc sức khỏe có thể giảm 30% lỗi chẩn đoán, từ đó nâng cao chất lượng điều trị."
Thấy không? Mình chỉ định rõ loại công nghệ nào, lĩnh vực nào, và lợi ích cụ thể là gì. Giáo viên sẽ nhận ra bạn hiểu sâu vấn đề.
Bước 2: Dùng từ nối thông minh để tạo Cohesion
Từ nối không phải chỉ "and", "but", "because". Mình sẽ chỉ bạn 3 loại từ nối mạnh:
- Liên kết ý tưởng chính: "Furthermore" (hơn nữa), "In addition" (thêm nữa), "However" (tuy nhiên)—chúng tạo cây cầu giữa câu này sang câu kia.
- Liên kết nguyên nhân-kết quả: "As a result" (do đó), "Consequently" (hệ quả), "This leads to" (điều này dẫn đến)—dùng khi bạn muốn nói "vì thế mà..."
- Liên kết ví dụ: "For instance" (chẳng hạn), "To illustrate" (để minh họa), "Namely" (cụ thể là)—giúp bạn cung cấp bằng chứng.
Ví dụ thật từ Cambridge IELTS Test:
Câu yếu: "Truyền hình ảnh hưởng đến trẻ em. Trẻ em xem truyền hình nhiều. Điều này có hại."
Câu mạnh: "Television significantly impacts children's development. Specifically, excessive screen exposure—more than 3 hours daily—impairs their cognitive growth. Consequently, children with high screen time show lower academic performance."
Khác biệt? Từ nối "Specifically" và "Consequently" tạo logic chặt chẽ; từ "significantly" và "impairs" thay cho "ảnh hưởng" và "có hại" chung chung.
Bước 3: Dùng Grammar range—viết câu dài lẫn ngắn, dùng cấu trúc khác nhau
Giáo viên IELTS muốn thấy bạn linh hoạt. Đừng viết toàn câu đơn (Simple sentence) hay toàn câu phức tạp (Complex sentence). Hãy trộn:
- Câu đơn (3-5 từ): "Government action is essential." — Tạo nhấn mạnh.
- Câu phức (15-20 từ): "While renewable energy reduces carbon emissions, its initial cost remains prohibitively high for developing nations." — Chứng tỏ bạn kiểm soát cấu trúc phức tạp.
- Câu bị động (Passive voice): "Solutions can be implemented by policymakers within 5 years." — Dùng khi muốn trang trọng hoặc tập trung vào hành động, không phải người làm.
Ví dụ so sánh:
Trước (Band 5.0): "Mọi người phải bảo vệ môi trường. Điều này rất quan trọng. Chúng ta phải làm gì đó."
Sau (Band 6.5): "Environmental protection demands immediate action from both governments and individuals. While policy changes can reduce industrial pollution, individual behavior—such as reducing plastic consumption—must accompany these measures. Therefore, a multi-faceted approach, combining regulatory frameworks with public awareness campaigns, is essential for sustainable change."
Bạn thấy gì?
- Từ cụ thể ("industrial pollution", "plastic consumption") thay cho chung chung.
- Từ nối logic ("While", "Therefore") tạo liên kết ý tưởng.
- Cấu trúc đa dạng: câu phức, câu bị động ("is essential"), câu gạch đầu dòng—chứng tỏ kiểm soát cấu trúc.
Lộ trình luyện tập:
Để từ band 5.5 lên 7.0, bạn cần 8-10 tuần luyện viết:
- Tuần 1-2: Chọn 5 essay mẫu từ Cambridge IELTS, highlight tất cả từ nối và từ cụ thể. Ghi chú cấu trúc câu (đơn/phức/bị động).
- Tuần 3-5: Viết 1 bài mỗi tuần, áp dụng: 3 từ nối/đoạn, 1 cấu trúc bị động, từ cụ thể thay cho từ chung chung.
- Tuần 6-10: Viết 2 bài/tuần, tự kiểm tra Coherence (ý tưởng có logic?), Cohesion (từ nối đủ?), Grammar (câu dài-ngắn-bị động hỗn hợp?).
Bài tập tự luyện ngay:
Chọn 1 chủ đề bên dưới, viết intro + 1 body paragraph (150 từ):
- "Công nghệ có giúp con người hạnh phúc hơn không?"
- "Nên bắt buộc học ngoại ngữ ở trường phổ thông?"
- "Có nên cấm mạng xã hội với trẻ em?"
Tiêu chí tự chấm:
- Có dùng từ cụ thể thay cho từ chung chung ("many" → "three-quarters"; "important" → "essential" + giải thích)?
- Có 3+ từ nối giữa các câu để tạo logic?
- Có câu ngắn (dưới 10 từ), câu dài (trên 20 từ), và ít nhất 1 câu bị động?
Nếu trả lời "Có" cả 3 câu hỏi, bạn đã đúng hướng. Tiếp theo, bạn có thể gửi lên diễn đàn để giáo viên phản biện, hoặc tham gia khóa luyện tập writing để nhận feedback chi tiết.
Kết luận: Không phải bạn thiếu từ vựng; bạn cần dùng từ đúng chỗ, nối ý logic, và viết câu đa dạng. Ba điều này sẽ đẩy điểm Writing từ band 5-6 lên 6.5-7.0 trong vòng 2-3 tháng. Hãy bắt đầu viết ngay hôm nay!
IELTS A-Z Band Scores: Đọc kỹ tiêu chí đánh giá để tránh mất điểm không đáng

Có một điều mà rất nhiều bạn bỏ qua khi ôn IELTS: các bạn không thực sự hiểu tiêu chí chấm điểm của những người chấm bài. Các bạn chỉ biết "phải viết đủ từ" hay "phát âm chuẩn", nhưng không rõ cách chấm điểm thực tế từ band 5 đến band 7 là gì. Chính vì vậy mà nhiều bạn làm bài rất cố gắng nhưng vẫn không tăng điểm được. Chương này sẽ giúp các bạn hiểu rõ tiêu chí đánh giá IELTS từ A đến Z, để từ đó có thể tập trung vào những điểm mà chấm bài thực sự chú ý.
Điều gì quyết định band score của bạn?
IELTS đánh giá bạn dựa trên bốn tiêu chí chính (gọi là "band descriptors" hoặc "tiêu chí mô tả band"). Mỗi kỹ năng—Listening, Reading, Writing, Speaking—đều có những tiêu chí riêng. Mình sẽ giải thích từng cái một, không theo thứ tự A-Z như cách phân loại tên gọi, mà theo cách dễ áp dụng vào luyện tập của các bạn.
Với Writing và Speaking, những người chấm sẽ nhìn vào:
- Lexical Resource (Vốn từ): Các bạn dùng từ nào, từ đó có hiếm và phức tạp không? Ví dụ, band 5 chỉ cần dùng từ cơ bản đúng nghĩa; band 7 phải dùng từ hiếm ("advocate", "predominantly") và collocation (từ ghép tự nhiên như "take a step" thay vì "make a step").
- Grammatical Range and Accuracy (Ngữ pháp): Các bạn có dùng các cấu trúc câu phức tạp không? Passive voice, conditional clauses, v.v.? Lỗi ngữ pháp có bao nhiêu?
- Coherence and Cohesion (Tính mạch lạc và liên kết): Bài viết của bạn có logic không? Các câu, các đoạn có liên kết mượt mà không? Các bạn dùng linking words ("furthermore", "however", "in conclusion") có phù hợp không?
- Task Achievement / Task Fulfillment (Hoàn thành yêu cầu đề): Bài viết của bạn có trả lời đủ yêu cầu không? Nếu đề bảo "Discuss both views and give your own opinion", mà bạn chỉ trình bày một view thì band sẽ rất thấp, dù từ vựng và ngữ pháp tốt đến đâu.
Mình lấy ví dụ từ đề thi thật. Một bạn học viên của chúng mình viết Task 1 (mô tả biểu đồ) như sau:
Bài viết trước (khoảng band 5):
"The bar chart show the number of student in three subject. In 2010, Math has 100 student. In 2015, Math has 150 student. English in 2010 has 80 student and in 2015 has 120. Science is the same like English."
Bài viết sau khi chữa (hướng tới band 6-7):
"The bar chart illustrates the distribution of students across three subjects over a five-year period. Mathematics experienced a significant increase from 100 to 150 students, whereas English and Science demonstrated a more modest growth, rising by 40 and 35 students respectively. Notably, Science consistently remained the least popular subject throughout both years."
Sự khác biệt là gì? Bài viết thứ hai:
- Dùng từ chính xác: "illustrates", "distribution", "experienced" (động từ mạnh) thay vì "show", "has"
- Dùng collocation: "significant increase", "least popular subject"
- Có câu phức: "whereas" (trong khi), "consistently remained"
- Hoàn thành task: Không chỉ liệt kê, mà so sánh (comparison) và nhận xét (observation)
Bạn có nhận thấy không? Không cần từ quá khó, nhưng từ phải chính xác, phải có structure, và phải hoàn thành task.
Band 5, 6, 7: Sự khác biệt thực tế là gì?
Các bạn thường hỏi: "Cô, làm sao tôi biết mình đang band 5 hay band 6?" Câu trả lời là: Có ba điểm rõ ràng.
Band 5 (Modest user): Các bạn hiểu được ý chính, làm được hầu hết bài, nhưng:
- Dùng từ cơ bản, lặp lại nhiều ("good", "bad", "thing")
- Câu đơn giản, ít dùng liên từ phức tạp
- Có lỗi ngữ pháp: "The student are...", thiếu hoặc sai thì
- Bài viết mở, nhưng đôi khi bị lạc đề hoặc không trả lời đủ
Band 6 (Competent user): Các bạn làm tốt, nhưng còn khiếm khuyết:
- Dùng từ phức tạp hơn, ít lặp lại
- Câu phức tạp, dùng linking words phù hợp
- Lỗi ngữ pháp ít hơn, nhưng còn một vài cái (ví dụ: quên 's' ở động từ, hoặc dùng sai thì trong một chỗ)
- Hoàn thành task, có ý kiến, nhưng phát triển ý không sâu
Band 7 (Good user): Các bạn trình bày tốt:
- Dùng từ hiếm, collocation tự nhiên, ít lặp lại hoàn toàn
- Câu phức tạp, linh hoạt (dài lúc này, ngắn lúc kia, để tạo nhịp điệu)
- Lỗi ngữ pháp rất ít (hoặc không có), và những lỗi nhỏ cũng không ảnh hưởng đến ý
- Hoàn thành task rõ ràng, phát triển ý sâu, logic rõ ràng
Các bạn có thể thấy: Không phải bạn phải hoàn hảo để band 7. Bạn chỉ cần "tốt hơn" band 6, với lỗi nhỏ hơn, từ vựng phong phú hơn, và câu trúc đa dạng hơn.
Chiến lược tránh mất điểm không đáng
Đọc kỹ tiêu chí là bước một. Bước hai là áp dụng ngay. Khi luyện, các bạn nên tự chấm bài theo đúng tiêu chí IELTS, không phải chỉ "đúng" hay "sai". Ví dụ:
- Viết xong Task 1 Writing, hãy kiểm tra: "Tôi có so sánh được không? Tôi có dùng ít nhất 3 loại cấu trúc câu khác nhau không? Tôi có từ hiếm không, hay chỉ toàn từ cơ bản?"
- Khi nói Speaking Part 1, hãy ghi âm và nghe lại: "Tôi có phát âm sai từ nào không? Tôi có ngần ngại hay gập gềnh không? Tôi có dùng từ ghép (collocations) tự nhiên không, hay chỉ dùng từ đơn lẻ?"
Thời gian luyện cần thiết: Nếu các bạn đang band 5, để lên band 6 cần khoảng 8-10 tuần (tập trung 5 tiếng/tuần). Để từ band 6 lên band 7 cần 10-12 tuần, vì phải tinh chỉnh từng chi tiết.
Đừng bỏ qua step này. Rất nhiều bạn làm bài mà không biết chấm bài là gì, cứ "cảm giác" là tốt hoặc xấu. Kết quả là 4-5 lần làm bài mà điểm vẫn không tăng. Hãy học tiêu chí, rồi tự chấm, bạn sẽ thấy điểm tăng nhanh hơn nhiều.